1.Bir çok kelime türkiyenin farklı coğrafyasında alakasız bir şekilde benzerlik göstermektedir. Genelde, göçebe hayat yaşayan toplumlarda görülen bu özellik, yerleşik hayattaki yöre halkını da etkilemektedir. Zaten yakın çevrede benzerlik devam ederken farklı şehirlere de aynı konuşma ağzının yayılması kültürel zenginlik açısından çok kıymetlidir.
Mehmet AYDıN' ın 2011 yılında yazdığı "bir kaç örnek çerçevesinde iç göçlerin ağızlara etkisi" isimli doktora makalesinde yer alan bazı röportajları aşağıda sunacağız. konuşma dilini yazıya dökerken harf kırılmaları farklı sembollerle belirtilmiştir.
kaynak olan makalenin tamamını bu linkten görebilirsiniz: turkishstudies.net/files/turkishstudies/8913…
Anlatan: Salim Aydın, 83 yaş.
DerlemeYeri: Samsun
Konusu: Niksar'a Yerleşme
-Niksar’a ne zaman gittiniz?
+Niksar'a gétmemiz, biñ dohuzyüz;ellü beşde gétdúk.
-Halam çarşamba’ya ne zaman gitti?
+O da bizden bi iki sene sona çarşambı'ya geldi de. Yaluñuz o da bizden bi;iki sene soña Gúgúkleriñ orıya ġaşTıydı. Ben şehsuvarlarıñ;orda çalışıyōdum. Geldim ki Anşa ġaçmış.
-Niksar’da nasıl geçindiniz?
+Niksar'da evela sanduh yapıyōduh, sandūnan geçiniyōduh, cevüz;alıyōduh, sanduh satıyōduh. Cevüz sanduu, öylece geçindúk. Cevüz Niksar'da ç;oudu, yahut da Aybasdı'dan gótüdümüz oldu, cevüz tahdası, gúrgen tahdası gótüdúk, öylece geçindúk.
-Niksar’a Aybastı’dan sizden önce gelen var mıydı?
+Doyġarlular geldi. Doyġarlular da ellüden sōna geldiler. En óñce gelen ibücüdü, ibram. ibücúk geldi ve de benim de yélleşmemi isdedi. Onnar hep bizden sōna geldiler.
+Niksarlularla gédip gelme héç olmamuşdu.
+Orda éyi, éyi bi şéy annadıyım saña. Biz orda bi yér alduh, almaduhyeri ya. Orda bi yér bulduh, orıya bi ev yapduh, iki üç gúnde evi meydana;etdúk, yani hepisi bedāfa çalışdılar. Bütün sanduhcular birer gún hep bedāfa çalışdılar. çounun da emēni ödiyemedim ya. öylece biz Niksar'a yélleşmiş olduh. O ev bizi Niksar'a yélleşdüdü. Her kóye vardūmda annem “ne zaman geliyōñ?' dérdi. 'Gelecúk de ev ısız falan' diyōduh.
-Niksar’da konuşulanla sizinki arasında dil açısından fark var mıydı?
+Niksar'da ġonuşulanınan farh var, şöyle var: Onnar "yarpah, torpah" onnar hep gúcúk ġonuşullar da Niksar'ıñ yéllüsü d;eil de o köylüleri. şeye, bir gún baña birisi diye ki baña deil de başġasına diye "baña bi cuvara ver lan" dédi. O da "cuvaram yoh" dédi. "Ben" dedi, "“saña" dédi, "Bundan sona,benden cuvara isderseñ yurmūmu alusuñ lan sen benim" dédi.
Mehmet AYDıN' ın 2011 yılında yazdığı "bir kaç örnek çerçevesinde iç göçlerin ağızlara etkisi" isimli doktora makalesinde yer alan bazı röportajları aşağıda sunacağız. konuşma dilini yazıya dökerken harf kırılmaları farklı sembollerle belirtilmiştir.
kaynak olan makalenin tamamını bu linkten görebilirsiniz: turkishstudies.net/files/turkishstudies/8913…
Anlatan: Salim Aydın, 83 yaş.
DerlemeYeri: Samsun
Konusu: Niksar'a Yerleşme
-Niksar’a ne zaman gittiniz?
+Niksar'a gétmemiz, biñ dohuzyüz;ellü beşde gétdúk.
-Halam çarşamba’ya ne zaman gitti?
+O da bizden bi iki sene sona çarşambı'ya geldi de. Yaluñuz o da bizden bi;iki sene soña Gúgúkleriñ orıya ġaşTıydı. Ben şehsuvarlarıñ;orda çalışıyōdum. Geldim ki Anşa ġaçmış.
-Niksar’da nasıl geçindiniz?
+Niksar'da evela sanduh yapıyōduh, sandūnan geçiniyōduh, cevüz;alıyōduh, sanduh satıyōduh. Cevüz sanduu, öylece geçindúk. Cevüz Niksar'da ç;oudu, yahut da Aybasdı'dan gótüdümüz oldu, cevüz tahdası, gúrgen tahdası gótüdúk, öylece geçindúk.
-Niksar’a Aybastı’dan sizden önce gelen var mıydı?
+Doyġarlular geldi. Doyġarlular da ellüden sōna geldiler. En óñce gelen ibücüdü, ibram. ibücúk geldi ve de benim de yélleşmemi isdedi. Onnar hep bizden sōna geldiler.
+Niksarlularla gédip gelme héç olmamuşdu.
+Orda éyi, éyi bi şéy annadıyım saña. Biz orda bi yér alduh, almaduhyeri ya. Orda bi yér bulduh, orıya bi ev yapduh, iki üç gúnde evi meydana;etdúk, yani hepisi bedāfa çalışdılar. Bütün sanduhcular birer gún hep bedāfa çalışdılar. çounun da emēni ödiyemedim ya. öylece biz Niksar'a yélleşmiş olduh. O ev bizi Niksar'a yélleşdüdü. Her kóye vardūmda annem “ne zaman geliyōñ?' dérdi. 'Gelecúk de ev ısız falan' diyōduh.
-Niksar’da konuşulanla sizinki arasında dil açısından fark var mıydı?
+Niksar'da ġonuşulanınan farh var, şöyle var: Onnar "yarpah, torpah" onnar hep gúcúk ġonuşullar da Niksar'ıñ yéllüsü d;eil de o köylüleri. şeye, bir gún baña birisi diye ki baña deil de başġasına diye "baña bi cuvara ver lan" dédi. O da "cuvaram yoh" dédi. "Ben" dedi, "“saña" dédi, "Bundan sona,benden cuvara isderseñ yurmūmu alusuñ lan sen benim" dédi.